مذهبی

کیان ایرانی چگونه کشته شد ؟

شهادت کیان ایرانی

کَیسان، از اهالی کوفه و یاران نزدیک مختار ثقفی که کنیه او ابوعَمْرَه بوده است. مختار پس از تسلط بر کوفه، او را به سرپرستی نگهبانان (شرطه) این شهر گماشت. او قاتلان امام حسین(ع) را به مختار معرفی می‌کرد و عمر بن سعد و بنا به قولی شمر بن ذی‏ الجوشن به دست او کشته شده‌اند و همچنین خولی بن یزید اصبحی به دست او اسیر گشته است.

کیسان در جنگ بین مصعب‏ بن زبیر و مختار، که در سال ۶۷ قمری و در مکانی به نام حمام اعین رخ داد، فرمانده سپاه مختار بود و بنا به قولیدر همین جنگ کشته شد.

کیسان ابوعمره

در میان یاران مختار،کیان تنها کسی بود که جان خود و خانواده اش را در راه جهاد با دشمن فدا کرد چراکه عهد و پیمان او با مختار بسیار محکم بود.چنانچه در آخرین نبردش،به مهران-یکی دیگر از دلیران ایرانی-در انتقاد و خشم نسبت به ابن وهب ،تاکید کرد که حمایت آنها از مختار از روی تعصبات نژادی و قبیله ای است اما ارادت ایرانیان به او برخاسته از ایمان و اعتقاد است.

جدال عرب و عجم و کشمکش قومی–نژادی که در طول قصه شاهد آن بودیم در این بخش به اوج رسید و حتی افرادی از سپاه مختار نیز به واسطه همین تعصبات قومی زمینه شکست و شهادت کیان را فراهم کردند.
جالب اینکه وفادارای کیان به مختار و آرمان هایش تا جایی بود که علی رغم میل خود،پیشنهاد ابن وهب را پذیرفت و پیاده به جنگ با دشمن رفت و نهایتا جانش را در راه این وفاداری نثار کرد.نوع شهادت او در این بخش از”مختارنامه”قابل توجه و تحلیل است که هم واجد نکات زیباشناختی و هم ضعف های دراماتیکی است.شهادت کیان فارغ از ارزش های معنوی،دلاوری و مردانگی و پایداری او را نیز نشان داد؛زمانی که در آخرین لحظه تیغ بر دشمن کشید و سر بر شمیرش نهاد و به شهادت رسید،این شمشیر نمادی از همان ایمان استوارش بود.مقاومت و ایستادگی او در این تصویر،سرشار از نشانه های بصری و معنایی بود که با پس زمینه موسیقی،تاثیرگذاری حسی–عاطفی بیشتری هم پیدا کرد.

شهادت ابوعمره با بهره گیری از جلوه های ویژه و تکنیکی،واقعی تر به نظر رسید و مظلومیت و شکوه شهادتش پررنگ تر جلوه کرد.تداعی خاطرات او(گفتگو با مختار)با صحنه شهادتش عجین شد و در انتهای کلام مختار(مبارک بودن)به شهادت و سعادت رسید.او وفاداری اش را تا آخرین لحظه ای که جان در بدن داشت،ثابت کرد،آنجا که آخرین وصیتش به بن کامل این بود:مختار مراقب خرس خاله های خودی باشد تا به او خیانت نکرده و زیر پایش را خالی نکنند.از حیث دراماتیکی نیز جان دادن کیان در آغوش بن کامل-که از یاران دیرین اوست-به درستی تعبیه شد و فریاد کیان کیان او در آن لحظه بر وجوه عاطفی سکانس افزود.

اما همین صحنه هایی که از بخش های تاثیرگذار این قسمت بود تا حدودی از منطق دراماتیک خارج شد،به این معنی که کیان با وجود جراحت های شدیدی که برداشت،همچنان زنده بود و بدون اینکه دشمن از قطعیت مرگش مطمئن باشد،نشسته و میدان نبرد را نظاره می کرد.این در حالی است که مخاطب شاهد است در بسیاری از صحنه های جنگی،یک ضربه شمشیر،فرد را از پای در می آورد اما او از چند جهت مورد ضربه های سهمگین شمشیر قرار گرفت و منطقی بود که به شهادت برسد ولی این رخداد تا آمدن بن کامل به تعویق افتاد.

اگرچه استفاده از تمهیدات دراماتیک گاه اقتضا می کند که برخی واقعیت های بیرونی شکسته شده و تابع منطق درام شود اما در این مورد خاص آنقدر طولانی شد که دیگر منطق واقعی اش را از دست داد.
واقعیت این است که کیان بیش از آنکه با شمشیر دشمن کشته شود،قربانی جهل،تعصب و کینه توزی افرادی مانند بن وهب شد که قبیله،خون و نژاد را بر ایمان،اعتقاد و باورهای قلبی ترجیح داده و با مرزبندی بین خودی و غیرخودی،آن هم بر مبنای معیارهای جاهلانه و قومیتی،موجب کشته شدن کیان و شکست سپاه او شد.با این حال،مهران نزدیک ترین دوست ایرانی کیان در آخرین لحظات،جان بن اشعث را گرفت.

در این قسمت از”مختارنامه”با تحلیلی که بن وهب از مخالفتش با کیان و ایرانیان ارائه داد،این کینه شتری بیشتر موشکافی شد و ریشه مخالفت های کسانی چون بن وهب با قوم ایرانی برملا گردید.آنان پشتیبانی ایرانیان از مختار را سرپوش و بهانه ای برای انتقام از اعراب به خاطر جنگ قادیسه می دانستندکه کسانی مانند پدر مختار از ایرانیان شکست خوردند.در واقع آنها با دلیل تراشی،کینه درونی و تعصبات قومی خود را در برابر عجم با این تحلیل فرافکنی کردند و نشان دادند که در تاریخ صدر اسلام،جهالت و تعصبات کورکورانه چگونه مانع از نور افشانی ایمانی برخی افراد بوده است.

این در حالی است که کیان و یاران ایرانی اش بارها و بارها ثابت کردند که در وفاداری به مختار بیش از اعراب پایبند بوده اند و هم اینکه بیش از آنان به نهضت او خدمت کرده اند همچنین مهمترین قاتلان امام حسین (ع) توسط کیان به هلاکت رسیدند.شاید به همین دلیل باشد که شهادت او بیش از یاران دیگر مختار مظلومانه به نظر رسید؛البته این تحلیل برآمده  از تعصبات قومی نگارنده نیست که با منطق داستانی و روایی قصه انطباق دارد.صحنه های جنگ و نبرد در این بخش کمی عریان تر شد و به همین دلیل خشونت آمیزتر به نظر رسید،در عین حال به ارائه تصویری رئالیستی تر از تاریخ نزدیک شد.

به این مطلب امتیاز دهید :
( رای: 1 امتیاز: 5 )

منبع سایت : سیما فیلم

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.