مجله بانوانبارداری

باز شدن دهانه رحم در بارداری

آنچه در مورد باز شدن دهانه رحم در بارداری باید بدانید

انتظار برای شروع دردهای زایمان بسیار خسته کننده است، به همین سبب می پرسید که برای باز شدن دهانه رحم در بارداری چه کار کنیم؟ در این مقاله قصد داریم که ایمن ترین راهکارها را برایتان شرح دهیم. راهی وجود ندارد که بتوان زمان دقیق زایمان را حدس زد. حتی اگر متوجه علائم اولیه زایمان شوید نیز‌ ممکن است تا تولد نوزاد، روزها یا هفته‌ها زمان باقی مانده باشد. بدن شما از یک ماه قبل از زایمان در حال آمادگی خود برای زایمان است. برای همین ممکن است با تغییراتی که در بدنتان رخ می‌دهد، احساس کنید زمان زایمان فرا رسیده است.

واضح ترین مساله، لزوم باز شدن دهانه رحم برای خروج جنین است. اما این سوال مطرح می شود که از کجا بفهمیم دهانه رحم باز شده. بنابراین اگر می خواهید بدانید که از کجا بفهمیم دهانه رحم چقدر باز شده و علائم باز شدن دهانه رحم چیست، این متن را تا انتها مطالعه کنید. روند زایمان در خانمها بستگی به وضعیت جسمانی و ساختار بدن آنها دارد به طوریکه برخی خانم ها زایمان زودرس و برخی دیگر زایمان دیررس دارند. در حالت طبیعی و نرمال بعد از هفته 38 یا 39 بارداری ، دهانه ی رحم باز می شود. درحالی که در زایمان های زودرس، بعد از 36 هفتگی 1 تا 2 سانتی متر دهانه رحم باز می شود و در برخی موارد دهانه رحم از هفته 30 بارداری تا 2 سانتی متر باز خواهد شد.

باز شدن دهانه رحم در بارداری
باز شدن دهانه رحم در بارداری

از کجا بفهمیم دهانه رحم باز شده

باز شدن دهانه رحم چیزی نیست که شما بتوانید به طور مستقیم آن را حس کنید. زیرا تنها راه بررسی باز شدن دهانه رحم و اندازه گیری میزان آن انجام معاینه واژن با کمک انگشت اشاره و میانی است که باید توسط فرد آموزش دیده انجام شود. انجام این کار برای مادر ممکن نیست اما باز شدن دهانه رحم با علائمی همراه است که می تواند با زیر نظر داشتن آنها متوجه شوید که چقدر به زایمان نزدیک شده اید.

از کجا بفهمیم دهانه رحم باز شده؟ در هفته های نزدیک به زایمان

  • جنین به داخل لگن وارد می شود
    اگر بارداری اول شماست، شما حسی به نام «سبک شدن» در بارداری را تجربه خواهید کرد؛ که چند هفته قبل از زایمان اتفاق می‌افتد. جنین به قسمت پایینی رحم منتقل می‌شود. ممکن است احساس کنید سبک‌تر ‌شده‌اید و نفس کشیدن برایتان راحت‌تر شده است. البته در این زمان هنوز دهانه رحم باز نشده است.
  • انقباضات برکستون هیکس (انقباضات پیش از زایمان) بیشتر می‌شود
    زمانی که این انقباضات بیشتر و شدیدتر می‌شود، یکی از علائم پیش از زایمان اتفاق افتاده است و به این معناست که دهانه رحم شروع به باز شدن و نازک شدن می‌کند و شرایط را برای زایمان واقعی آماده می‌کند. برخی از مادران در این زمان، دردهایی مثل دردهای قاعدگی را تجربه می‌کنند.
  • دهانه رحم شروع به تغییر می‌کند
    در روزها و هفته‌های قبل از زایمان، تغییراتی در دهانه رحم ایجاد می‌شود به این منظور که بافت دهانه رحم نرم،‌ نازک یا پهن و حتی منبسط شود. (اگر بارداری اول شماست، دهانه رحم ممکن است یک تا دو سانتی‌متر قبل از شروع زایمان بازتر شود ولی به خاطر داشته باشید که در بارداری اول حتی اگر دهانه رحم یک سانت باز شود و در هفته ۴۰ بارداری باشید هم به معنای این نیست که زمان زایمان فرا رسیده است). زمانی که به روز زایمان نزدیک می‌شوید،‌ پزشک زنان یا ماما، یک تست واژینال انجام می‌دهد تا تغییرات واژن را مورد بررسی قرار دهد.
  • پلاگ مخاطی دهانه رحم خارج می‌شود که گاهی ممکن است همراه با خون باشد
    پلاگ مخاطی یک سد محافظتی در برابر عبور باکتری‌ها به داخل رحم است. با نزدیک شدن به زمان زایمان، دهانه رحم نازک شده و ممکن است مقداری خون در مخاط مشاهده شود. پلاگ مخاطی ممکن است کم یا به مقدار زیاد باشد. رنگ آن نیز ممکن است قهوه‌ای،‌ صورتی یا قرمز (به علت خون) و حتی شفاف و بی رنگ باشد. ارتباط جنسی یا انجام تست‌های واژینال ممکن است باعث تغییر در رنگ مخاط و خون‌آلود شدن آن شود؛ حتی اگر زمان زایمان واقعی نزدیک نباشد.

از کجا بفهمیم دهانه رحم باز شده؟ ساعات پیش از زایمان طبیعی

  • رنگ و حجم ترشحات واژن تغییر می کند
    در روزهای پایانی بارداری و روزهای پیش از زایمان، ترشحات واژن غلیظ تر و بیشتر می شوند. ممکن است با خروج پلاگ های مخاطی مواجه شوید، این ماده در طول بارداری دهانه رحم را بطور کامل بسته بود تا مانع ورود موارد خارجی به رحم شود. ماده مخاطی پلاگ ممکن است به شکل یک تکه بزرگ یا چندین تکه کوچک شبیه به خلط بینی اما همراه با رگه های خونی کمرنگ خارج شود. اگر دقت نکنید و به سرعت توالت را ترک کنید، شاید اصلاً آن را نبینید و متوجه آن نشوید. نام دیگر این ترشحات ضخیم و صورتی رنگ «بلادی شو» است که به معنای نشانه­­ خونی است که از علائم زایمان بشمار می رود. مشاهده ترشحات متمایل به صورتی یا خونی کمرنگ نشان دهنده فرا رسیدن فرآیند زایمان است، اما این نشانه به تنهایی کافی نیست و بدون انقباضات یا باز شدن دهانه رحم به اندازه 3 تا 4 سانتی متر، چند روز با زایمان فاصله دارید.
  •  انقباضات رحم مکرر و شدیدتر می شوند
    از علائم اولیه زایمان طبیعی می توان به انقباضات رحم اشاره کرد، با این حال برخی از مادران باردار دچار انقباض نمی شوند. نوعی انقباضات کاذب رحم با نام «برکستون هیکس» وجود دارد که ممکن است از ابتدای بارداری تا روزها و ماه های پایانی بارداری وجود داشته باشند. عضلات رحم برای آمادگی زایمان کشیده و منقبض می شوند تا بتوانند نوزاد را با فشار خارج کنند.

اما چگونه می توان انقباضات حقیقی زایمان را از انقباضات کاذب تشخیص داد؟ بهتر است علائم و تفاوت انقباضات حقیقی را بدانید:

  1. اگر فرد فعالی هستید، انقباضات حقیقی شدیدتر می شوند.
  2. با تغییر موقعیت بدن، از بین نمی روند.
  3. درد انقباضات حقیقی از پایین کمر آغاز می شود و به سمت پایین شکم و احتمالاً پاها حرکت می کند.
  4. انقباضات حقیقی با مرور زمان بیشتر می شوند، مکرر و دردناک هستند و گاهی طبق یک الگوی منظم پیش می روند. در این زمان احتمالا دهانه رحم شما 2 سانتی متر باز شده است.
  •  کیسه آب پاره می شود
    آنچه از پاره شدن کیسه آب مادر باردار هنگام صرف شام در یک رستوران شلوغ در فیلم ها دیده اید را فراموش کنید، زیرا این امر به ندرت رخ می دهد، چراکه در اکثر مادران پارگی کیسه آب آخرین نشانه زایمان است و تنها در 15 درصد زایمان ها رخ داده است. به همین دلیل آن را تنها نشانه زایمان تلقی نکنید. در این زمان معمولا دهانه رحم شما 3 تا 4 سانتی متر باز شده است و دردها به حدی شدید است که در بیمارستان به سر می برید. با ورود سر جنین به درون کانال زایمانی، استخوان های سر به دهانه رحم فشار وارد کرده و سبب باز شدن آن می شوند. ماما در طول زایمان هر یک ساعت یکبار (بسته به سرعت پیشرفت زایمان) با کمک معاینه دهانه رحم شما را اندازه گیری خواهد کرد. درصورت تمایل می توانید از او بپرسید که دهانه رحمم چند سانت باز شده است.
از کجا بفهمیم دهانه رحم باز شده
از کجا بفهمیم دهانه رحم باز شده

چکار کنیم دهانه رحم زودتر باز شود

وقتی می پرسید که چکار کنیم که دهانه رحم زودتر باز شود، نکته مهم اینجاست که هیچ یک از تدابیر پیشنهاد شده در ادامه عارضه‌دار نیستند با این حال در مورد عوارض استفاده از آنها در بارداری‌‌های‌‌ پر خطر شواهدی در دسترس نیست پس با احتیاط آنها را به کار گیرید.

در این بخش به برخی روش‌های‌‌ طبیعی و غیرپزشکی برای باز کردن دهانه رحم و القای زایمان اشاره‌‌‌‌ می‌‌کنیم:

  •  استفاده از تکنیک آرام سازی
    در برخی کلاس‌‌‌‌های زایمان این تکنیک‌‌‌ها آموزش داده‌‌‌‌ می‌شوند‌‌‌‌. مادر باردار باید اول از تصاویر بصری استفاده کند. مهم ترین کار در این روش دور کردن تنش‌‌‌ها از خود است. تنش و استرس مانع از زایمان‌‌‌‌ می‌شود. خود را آزاد کنید و اجازه دهید روند زایمان خود به خود پیش رود.
  • تجسم کنید
    خود را در موقعیت زایمان فرض کنید. چشمان‌تان را ببندید و حس کنید رحم شما در حال انقباض است. این روش همچون هیپنوتیزم سبب القای زایمان‌‌‌‌ می‌شود.
  •  نوک سینه‌‌‌ها را تحریک کنید
    مالیدن آرام نوک سینه سبب تحریک بدن و انقباضات رحمی‌‌‌‌ می‌شود. بر اساس تئوری با تحریک نوک سینه هورمون اکسی‌توسین ترشح‌‌‌‌ می‌شود که زمینه ساز انقباضات رحمی است. بر اساس تحقیقات انجام شده در این زمینه این تحریک برای جنین خطر ساز نیست اما تاکنون بررسی در این رابطه روی بارداری‌‌‌‌های پرخطر انجام نشده است. در نتیجه انجام آن را تنها به خانم‌‌‌‌هایی که بارداری نرمال داشته‌اند پیشنهاد‌‌‌‌ می‌دهیم.
  • برقراری رابطه جنسی
    نزدیکی با همسر از سه طریق‌‌‌‌ می‌تواند زمینه ساز القای زایمان شود:  ارگاسم زن که رحم را درگیر کرده و سبب انقباضات رحمی‌‌‌‌ می‌شود. از سوی دیگر ترشح اکسی توسین و وجود پروستاگلادین‌‌‌‌های موجود در مایع منی که پس از نزدیکی غلظت آن در دهانه رحم بالا‌‌‌‌ می‌رود سبب نرمی و انبساط دهانه‌‌‌‌ می‌شود.  نزدیکی در بارداری تا زمانی که کیسه آب پاره نشده باشد بلا.اشکال است اما پس از آن احتمال عفونت بالا‌‌‌‌ می‌رود. پس اگر دچار خونریزی یا لکه بینی از واژن هستید یا جفت سرراهی دارید از نزدیکی خودداری کنید. در شرایط طبیعی مطمئن باشید که نزدیکی آسیبی به جنین وارد نمی‌کند.
  • هومیوپاتی
    هومیوپاتی نسخه رقیق شده درمان‌‌‌‌های قوی برای بدن است. دو داروی شقایق نعمانی و کوهوش آبی، دارو‌های‌‌ خانگی هستند که این طب برای القای زایمان پیشنهاد‌‌‌‌ می‌دهد و طبق تحقیقات دانشکده هومیوپاتی استفاده از آنها بی خطر است.
  • پیاده روی
    به نظر‌‌‌‌ می‌رسد فشاری که سر جنین در حین پیاده روی به دهانه رحم‌‌‌‌ می‌آورد می‌تواند در باز شدن دهانه رحم و القای زایمان موثر باشد. نیروی جاذبه نیز‌‌‌‌ می‌تواند جنین را به سمت پایین بکشد‌‌‌‌. اما در پیاده روی زیاده روی نکنید. قدم زدن ملایم در هوای پاک توصیه‌‌‌‌ می‌شود نه پیاده روی شدید در هوای آلوده.
  • گیاهان دارویی
    مصرف برخی گیاهان دارویی زیر نظر متخصص‌‌‌‌ می‌تواند به القای زایمان کمک کند. از جمله این گیاهان‌‌‌‌ می‌توان به اسطوخودوس در 6 هفته آخر بارداری و ریشه سیاه کوه در کنار انگور سیاه و برگ تمشک قرمز در 5 هفته آخر بارداری اشاره کرد که باید طبق دستورالعمل خاصی دم شده و مصرف شوند.
  • روغن گل مغربی
    این روغن در کپسول 500‌‌‌‌ میلی گرم به صورت خوراکی یا واژینال یافت‌‌‌‌ می‌ شود – یک تا سه کپسول 3 بار در روز برای 4 هفته آخر بارداری برای نرم شدن و نازک شدن دهانه رحم لازم است..
  • دمنوش برگ تمشک
    این دمنوش به انقباضات رحمی کمک‌‌‌‌ می‌کند اما چون مقالات علمی در رابطه با آن وجود ندارد در مورد بی عارضه بودن آن اطلاعاتی در دسترس نیست.
  • مواد غذایی
    در روزهای‌‌ آخر که به زایمان نزدیک‌‌‌‌ می‌شوید بهتر است از پر خوری اجتناب کنید. در مورد این موضوع که آیا مواد غذایی خاصی‌‌‌‌ می‌تواند القا کننده زایمان باشد یا خیر اطلاعات علمی موثقی در دسترس نیست اما به تجربه ثابت شده برخی مواد غذایی‌‌‌‌ می‌تواند به زایمان سریع تر و راحت تر کمک کند. از جمله این مواد غذایی‌‌‌‌ می‌توان به آناناس، غذا‌های‌‌ پر ادویه و تند، غذا‌های‌‌ چینی، بادمجان شکم پر با پنیر پارمزان و گیاه شیرین بیان اشاره کرد.
    فلفل حاوی مواد فعال به نام کپسایسین بوده که عامل اجابت مزاج و تحریک رحم است. در مورد بادمجان شکم پر باید گفت احتمالا بادمجان و پنیر آن سبب القای زایمان نمی‌شوند بلکه سبزیجات به کار رفته در این غذا یعنی پونه کوهی‌‌ و ریحان که مصرفشان به دلیل القای زایمان در دوران بارداری ممنوع هستند مسبب این اتفاقند. در مورد آناناس باید گفت که گرچه این موضوع ثابت شده نیست اما به نظر‌‌‌‌ می‌رسد‌‌‌‌ می‌توان با تحریک پروستاگلاندین‌‌‌ها سبب رسیدن و باز شدن دهانه رحم شود.
    مصرف شیرین بیان نیز به دلیل گلیسیرریزین و دیگر ترکیبات شیمیایی که سبب تحریک پروستاگلاندین‌‌‌ها‌‌‌‌ می‌شود‌‌ محرک القای زایمان است. مصرف زیاد آن اما‌‌‌‌ می‌تواند سبب اسهال و انقباضات روده ای شود که البته مضر نیست و زمینه سازانقباضات سمپاتیک رحم است.
    شیرین بیان به شکل قرص موجود است اما در رابطه با آن تحقیقاتی انجام نشده است.
  • روغن کرچک
    روغن کرچک سبب انقباضات روده‌‌ و اسهال و بالتبع انقباضات رحمی‌‌‌‌ می‌شود.‌‌ وقتی می پرسید چکار کنیم دهانه رحم زودتر باز شود؟ نکته بسیار مهم این است که اگر زمان زایمان شما فرا نرسیده از این روش‌ها استفاده نکنید زیرا عوارض ناشی از آنها گاه ‌‌‌‌ می‌تواند بیش از فوایدشان باشد. بهترین کار این است که اجازه دهید بدن روند طبیعی خود را طی کند.
  • تقویت انقباضات رحمی با کشیدن نفس عمیق
    در هنگام شروع درد زایمان زن باردار می تواند با حرکت کردن در اطراف خود و انجام درست برخی حرکات ورزشی مانند کشیدن نفس عمیق انقباضات رحمی را تقویت کند.
  • مثانه نباید پر شود
    رفتن منظم و مکرر به دستشویی برای خالی کردن مثانه در هنگام زایمان روند پیشرفت کار زایمان را در بدن زنان به میزان قابل توجهی بالا می برد.
  • سرعت بخشیدن به زایمان با حمام آب گرم
    استفاده از حمام گرم برای کاهش نیاز به اپیدورال جهت انجام زایمان طبیعی در زنان بسیار موثر است.
چکار کنیم دهانه رحم زودتر باز شود
چکار کنیم دهانه رحم زودتر باز شود

عوامل موثر در باز شدن دهانه رحم

همراه بودن شریک زندگی

همراه بودن شریک زندگی به روند کار زایمان سرعت می بخشد ، زیرا عشق موجود در بین زوجین و ماساژ دادن بدن زن توسط شوهرش باعث تحریک بدن او و آزاد شدن هورمون اکسیتوسین می شود و موجب بروز انقباضات مکرر و منظم در بدن زن حامله می شود.

به جلو راندن کودک

برای تولد آسان نوزاد زنان باید در هنگام مواجه شدن با انقباضات رحمی لگن خود را جلو فشار داده و کودک درون رحم را محکم به بیرون برانند.

آرامش خود را حفظ کنید

در حین زایمان طبیعی آرامش خود را حفظ نمایید زیرا وجود اضطراب و استرس احساس شما را در انجام زایمان تحت تاثیر قرار داده و ممکن است شما و فرزندتان را با مشکلات زیادی مواجه کند. آرامش روحی و همکاری مادر در پیشرفت روند زایمان بسیار مهم است و بر روی باز شدن دهانه ی رحم تأثیر می گذارد. در موارد زیادی مشاهده شده زنانی که از همان ابتدای زایمان داد و فریاد راه می اندازند زایمان سختی خواهند داشت.

ارتباط باز نشدن دهانه رحم و زایمان سزارین

در بارداری طولانی دیرتر دهانه رحم باز می شود و تا هفته ی 40 هم دهانه ی رحم ممکن است باز نشود. برخی خانم ها دهانه ی رحم سفتی دارند که برای زایمان طبیعی باز نمی شود به همین علت از دارو های مخصوصی برای نرم کردن دهانه ی رحم برای باز شدن دهانه ی رحم استفاده می کنند در صورتی که این داروها در باز شدن دهانه رحم بی تاثیر بود ، فرد را برای انجام عمل سزارین به اتاق عمل می فرستند. همچنین اگر درد های زایمانی خوب سبب باز شدن رحم و پیشرفت زایمان نشود این خانم ها را برای سزارین راهی اتاق عمل می کنند. باز نشدن دهانه ی رحم با بعضی از اختلالات و بیماری ها مرتبط است زیرا در برخی بیماری ها، بافت همبند دهانه ی رحم بسته است و یا در زایمان قبلی عمل سرکلاژ انجام داده اند که به دنبال آن یک حلقه سفت در دهانه ی رحم شان مشاهده می شود. بنابر این برای این خانم ها برای شل شدن دهانه ی رحم از دارو های مخصوص استفاده می شود و یا آنها را سزارین می کنند. باز شدن دهانه ی رحم به بافت آن و ساختمان لگن خانم ها بستگی دارد.

زایمان سزارین
زایمان سزارین

همچنین بخوانید: زایمان زودرس

پاسخ به سوالات رایج

۱. آیا ممکن است دهانه رحم من قبل از ترکیدن کیسه آب باز شود؟

بله، برخی از زنان قبل اینکه دهانه رحمشان کامل باز شود، کیسه آبشان می‌ترکد؛ اما این اتفاق رایج نیست.

۲. من در هفته ۳۸ بارداری هستم و نوزاد در حالت بریچ است (حالتی که نوزاد با پا یا باسن در دهانه رحم قرار گرفته است). آیا انجام ورزش‌های ملایم و راه رفتن به منظور تسریع باز شدن دهانه رحم مناسب است؟

انجام ورزش ملایم یک روش بسیار سالم برای تحریک زایمان به صورت طبیعی بوده و باعث زایمان زودتر از موعد نمی‌شود.

۳. آیا زایمان در حالتی که دهانه رحم به‌طور کامل باز نشده، ممکن است؟

در صورتی که دهانه رحم‌تان به‌طور کامل باز نشده باشد، پزشک با ماساژ دادن دهانه رحم آن را تحریک به باز شدن می‌کند.

۴. آیا برای باز شدن دهانه رحم باید زور بزنم؟

خیر؛ زور زدن قبل از آنکه دهانه رحم کاملا باز شده باشد، می‌تواند دهانه رحم را پاره کرده و منجر به مشکلات بسیاری شود.

۵. در هفته ۴۱ بارداری هستم و دهانه رحم‌ من بسته است؛ چه کاری باید انجام دهم؟

اگر این اولین زایمان شماست، کاملا طبیعی است. گاهی دهانه رحم در عرض چند ساعت در فرایند زایمان باز می‌شود.

۶. من در هفته ۳۹ بارداری هستم و قبلا یک بار زایمان سزارین داشته‌ام. دهانه رحم من تنها ۲/۵ سانتی‌متر باز شده‌ و پزشک برای من یک وقت سزارین تنظیم کرده‌است؛ آیا ممکن است قبل از آن زایمان طبیعی اتفاق بیفتد؟

بله؛ زایمان طبیعی بعد از سزارین ممکن است. اگر ۲/۵ سانتی‌متر دهانه رحم شما باز شده، امکان دارد که تا قبل از زمان سزارین تا ۱۰ سانتی‌متر باز شود.

۷. آیا بعد از دو بار سزارین می‌توانم زایمان طبیعی داشته باشم؟

زایمان طبیعی بعد از سزارین امکان‌پذیر است. فقط باید پزشکی پیدا کنید که این کار را انجام دهد! اغلب آن‌ها این موضوع را رد کرده و این تنها به دلیل راحتی خودشان است! ممکن است مجبور باشید به چند پزشک مراجعه کرده تا به شما در این زمین کمک کنند.

۸. من در هفته ۳۸ بارداری هستم و دهانه رحم من ۴ تا ۵ سانتی‌متر باز شده‌ و انقباض‌هایم کاملا متوقف شده‌است؛ چه کار باید بکنم؟

تنها باید صبر کنید. هر بارداری در زمان خاص خودش پیشرفت می‌کند؛ دقت کنید که هر گرمی که به وزن کودک در رحم شما اضافه شود، بعد از زایمان به او در مقابله با عفونت‌ها کمک می‌کند. بسیاری از پزشکان از انجام زایمان قبل از ۴۱ هفته خودداری می‌کنند مگر آنکه خطر پزشکی برای مادر یا کودک وجود داشته باشد.

۹. چطور می‌توانم زایمان طبیعی داشته باشم وقتی پزشک با آن مخالف است؟

نظر پزشکان دیگر را نیز بخواهید. بسیاری از پزشکان بر زایمان سزارین اصرار دارند؛ چرا که می‌توانند برای آن برنامه‌ریزی کنند و برایشان راحت‌تر خواهد بود. بنابراین برای جلوگیری از مضرات سزارین به پزشکان دیگر نیز مراجعه کنید.

( رای: 0 امتیاز: 0 )

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.